Sa mga nakaraang artikulo tungkol sa onomatopeya, pinag-aralan natin ang:
Bahagi ①: mga salitang nagpapahayag ng damdamin at kalagayan, tulad ng 「ワクワク」 at 「ドキドキ」
Bahagi ②: mga salitang nagpapahayag ng tunog na talagang naririnig, tulad ng 「ザーザー」 at 「ドンドン」
Bahagi ③: mga salitang nagpapahayag ng pakiramdam kapag hinawakan, tulad ng 「フワフワ」 at 「ツルツル」
Sa pagkakataong ito, titingnan natin ang isa pang grupong madalas gamitin.
Ito ay ang mga salitang ginagawang wika ang galaw ng tao at paraan ng paglalakad.
masiglang paglalakad na 「テクテク」
pagtalon nang paulit-ulit na 「ピョンピョン」
mabagal na paggalaw na 「ノロノロ」
Hindi rin ibig sabihin nito na may tunog na naririnig. Dahil ipinahahayag ng mga ito ang hitsura ng paggalaw, kabilang sila sa 「擬態語（ぎたいご） [ɡʲitaiɡo̞]」（mga salitang ginagawang wika ang kalagayan o galaw）. Madalas itong lumitaw hindi lamang sa usapan, kundi pati sa kuwento, aklat pambata, at 「まんが（まんが） [maŋɡa]」（komiks na Hapones）.
Ngayon, pipili tayo ng 8 onomatopeya para sa galaw at paraan ng paglalakad na madalas gamitin sa buhay, at pag-aaralan natin kasama ng mga halimbawa kung anong uri ng galaw ang ipinahahayag nito at paano ito ginagamit.
Kahulugan: Hitsura ng patuloy na paglalakad nang hindi humihinto, sa halos parehong bilis. Ginagamit ito lalo na kapag naglalakad sa mahabang daan.
Ginagamit ito kapag matatag na naglalakad sa karaniwang bilis, tulad ng paglalakad papunta sa estasyon o patungo sa isang lugar.
Halimbawa:
「駅までテクテク歩いて行った。」 (Naglakad ako nang tuloy-tuloy hanggang estasyon.)
「バスがないので、家までテクテク帰った。」 (Dahil walang bus, naglakad ako nang tuloy-tuloy pauwi sa bahay.)
「子どもが一人でテクテク歩いている。」 (May batang mag-isang naglalakad nang matatag.)
Pahiwatig sa paggamit: May masigla at positibong larawan ang 「テクテク」. Ipinahahayag nito ang pakiramdam na hindi delikado at hindi mahirap, kundi simpleng matatag na paglalakad.
Kahulugan: Hitsura ng mabilis at maliksing paglalakad. Ito ay hakbang na diretso, walang sayang na kilos, at tila nagmamadali.
Ginagamit ito para sa paraan ng paglalakad kapag nagmamadali o malinaw ang pupuntahan.
Halimbawa:
「彼は何も言わずにスタスタ歩いて行った。」 (Mabilis at diretso siyang naglakad palayo nang walang sinasabi.)
「時間がないので、スタスタ駅へ向かった。」 (Dahil wala nang oras, mabilis akong naglakad papunta sa estasyon.)
「店員さんがスタスタとレジに向かった。」 (Mabilis na naglakad ang tauhan papunta sa kaha.)
Kaibahan sa 「テクテク」: Ang 「テクテク」 ay karaniwang bilis at mas kalmado. Ang 「スタスタ」 ay mabilis at maliksi. Magkaiba ang bilis at ang pakiramdam ng pagmamadali.
Kahulugan: Hitsura ng magaang pagtalon nang maraming beses. Bagay ito sa galaw ng kuneho, bata, palaka, at iba pa.
Ginagamit din ito para sa galaw kapag masaya o masigla.
Halimbawa:
「うさぎがピョンピョンとんでいる。」 (Tumatalon-talon ang kuneho.)
「子どもがうれしくてピョンピョンはねた。」 (Sa tuwa, tumalon-talon ang bata.)
「水たまりをピョンピョンとびこえた。」 (Tumalon-talon ako para makatawid sa mga lubak na may tubig.)
Pahiwatig sa paggamit: Kapag isang beses lang sinabi ang 「ピョン」, isang beses lang ang talon (halimbawa: 「カエルがピョンととんだ。」). Kapag inuulit, ipinahahayag nito ang pagtalon nang maraming beses.
Kahulugan: Hitsura ng paglalakad na pasuray-suray at parang anumang sandali ay matutumba. Ito ay paraan ng paglalakad na parang walang lakas.
Ginagamit ito kapag pagod, masama ang pakiramdam, o may dalang mabigat.
Halimbawa:
「熱が高くて、ヨロヨロ歩いた。」 (Mataas ang lagnat ko, kaya pasuray-suray akong naglakad.)
「重いにもつを持って、ヨロヨロしている。」 (May dala siyang mabigat na bagahe, kaya pasuray-suray siya.)
「立ち上がったら、ヨロヨロしてたおれそうになった。」 (Pagkatayo ko, nasuray ako at muntik nang matumba.)
Paalala: Ipinahahayag ng 「ヨロヨロ」 ang delikadong kalagayan. Kapag ginagamit para sa matatanda o taong masama ang pakiramdam, gamitin ito kasama ng damdaming nag-aalala.
Kahulugan: Hitsura ng paroo't paritong galaw sa iisang lugar nang walang malinaw na pupuntahan. May pakiramdam ito ng hindi mapakali.
Ginagamit ito kapag naligaw, may hinahanap, o naghihintay.
Halimbawa:
「駅の前でウロウロしていたら、こえをかけられた。」 (Habang paikot-ikot ako sa harap ng estasyon, may kumausap sa akin.)
「何をさがしているの？ さっきからウロウロしているね。」 (Ano ang hinahanap mo? Kanina ka pa paroo't parito.)
「ねこが部屋の中をウロウロしている。」 (Paroo't parito ang pusa sa loob ng kuwarto.)
Pahiwatig sa paggamit: Ipinahahayag ng 「ウロウロ」 ang galaw na hindi malinaw ang layunin. Maaari rin itong magmukhang kahina-hinala, kaya kapag ipinapaliwanag mo ang sarili mo, mas nakakapanatag kung magdaragdag ka ng dahilan tulad ng 「道にまよって」.
Kahulugan: Hitsura ng alanganin at delikadong paglakad ng sanggol o maliit na bata.
Madalas itong gamitin para sa sanggol na kasisimula pa lang maglakad. May kasamang damdaming nakatutuwa.
Halimbawa:
「赤ちゃんがヨチヨチ歩きはじめた。」 (Nagsimulang maglakad nang alanganin ang sanggol.)
「ヨチヨチ歩く子どもを、お母さんが見守っている。」 (Binabantayan ng ina ang batang alanganing naglalakad.)
「ペンギンがヨチヨチ歩いている。」 (Paika-ikang naglalakad ang penguin.)
Pahiwatig sa paggamit: Maaari ring gamitin ang pahayag na 「ヨチヨチ歩き」 na parang pangngalan. Maaari nitong ipahiwatig ang mismong yugto kung kailan nagsisimula pa lang maglakad.
Kapaki-pakinabang ang onomatopeya ng galaw para maikling maipahayag sino ang gumalaw at paano siya gumalaw. Kahit walang mahabang paliwanag, agad na naipapasa ang hitsura ng kilos.
「駅までテクテク歩いた。」 (Naglakad ako nang tuloy-tuloy hanggang estasyon.)
「急いでスタスタ出て行った。」 (Mabilis siyang lumabas dahil nagmamadali.)
「つかれて家までトボトボ帰った。」 (Pagod siyang malungkot na umuwi sa bahay.)
Kung ihahambing sa simpleng pagsasabing 「歩いた」 o 「帰った」, naipapahayag din nito nang sabay ang damdamin at kalagayan.
Madalas gamitin ang onomatopeya ng galaw sa loob ng kuwento. Ito ay dahil nakatutulong ito upang halos makita ng mambabasa ang kilos ng mga tauhan.
「うさぎがピョンピョンとんでいきました。」 (Tumalon-talon palayo ang kuneho.)
「おじいさんがトボトボ歩いてきました。」 (Dumating ang matandang lalaki na malungkot ang lakad.)
「赤ちゃんがヨチヨチ歩いています。」 (Alanganing naglalakad ang sanggol.)
Kapag nagbasa ka ng mga aklat pambata at 「まんが」 sa Japan, maraming lalabas na onomatopeya ng galaw. Kapag naunawaan mo ang kahulugan, mas nagiging masaya ang kuwento.
Ang onomatopeya na nagpapahayag ng galaw ng tao at paraan ng paglalakad ay mas madaling tandaan kapag ginrupo ayon sa uri ng kalagayan:
bilis ng paglalakad: 「テクテク」 (karaniwan), 「スタスタ」 (mabilis), 「ノロノロ」 (mabagal)
damdamin: 「トボトボ」 (malungkot), 「ピョンピョン」 (masaya at masigla)
pagiging delikado o alanganin: 「ヨロヨロ」 (pasuray-suray), 「ヨチヨチ」 (sanggol)
kawalan ng malinaw na layunin: 「ウロウロ」 (paroo't parito nang walang malinaw na pupuntahan)
Apat ang mahahalagang punto:
Lahat ng ito ay 「擬態語」, ibig sabihin ay walang tunog at ipinahahayag ang hitsura ng galaw.
Marami ang anyong inuulit nang dalawang beses ang parehong tunog.
Maipapasok sa pangungusap gamit ang 「〜と」 at 「〜する」.
Naipapahayag hindi lamang ang bilis, kundi pati ang damdamin.
Kapag marunong ka nang gumamit ng onomatopeya ng galaw, maipapahayag mo sa Hapon nang mas buhay ang galaw ng tao at hayop. Mula sa 8 salitang natutuhan ngayon, subukan munang gamitin sa tunay na pangyayari ang mga madalas gamitin, tulad ng 「テクテク」 at 「ノロノロ」.
Sa susunod（Onomatopeya ng Hapon ⑤）, tatalakayin natin ang onomatopeyang nagpapahayag ng hitsura kapag kumakain at umiinom.
Titingnan natin ang mga salitang tulad ng 「パクパク（よく食べる）」 (kumakain nang marami o masigla), 「ゴクゴク（いきおいよく飲む）」 (umiinom nang malakas at tuloy-tuloy), at 「モグモグ（口を動かしてかむ）」 (ngumunguya habang gumagalaw ang bibig),
na madalas gamitin sa mga sitwasyon ng pagkain.
Abangan ito.
