สำนวนกำกวม ⑤: ใช้ 「〜らしいです」 อย่างไร

หัวข้อวันนี้

「〜らしいです」 ใช้บ่อยเมื่อเราพูดโดยอ้างอิงจากเรื่องที่ได้ยินมาจากใครบางคน หรือจากข่าวและข่าวลือ
เพราะผู้พูดยังไม่ได้ตรวจสอบเอง จึงมีความรู้สึกว่า "ได้ยินมาว่าเป็นแบบนั้น"

แม้จะคล้ายกับ 「〜のようです」 แต่แหล่งที่มาของข้อมูลต่างกัน
ถ้าเข้าใจความต่างนี้ วิธีถ่ายทอดข้อมูลก็จะแม่นยำขึ้น

วันนี้เราจะเรียนจากตัวอย่างว่า ใช้เมื่อไร และ ควรแยกจากอะไร

「〜らしいです」 คือการคาดเดาจากข้อมูลที่ได้ยินมา

「〜らしいです」 เป็นรูปแบบที่ใช้พูดโดยอิงจาก
เรื่องที่ได้ยินจากคนอื่น ข่าว ข่าวลือ หรือข้อมูลที่ได้มาโดยอ้อม

ตัวอย่างเช่น

เพื่อนบอกว่า 「田中さんは来ないと言っていた」 (ได้ยินมาว่าคุณทานากะบอกว่าจะไม่มา)
อ่านมาจากบทความในอินเทอร์เน็ต
ได้ยินจากการพูดคุยกันในบริษัท
มีภาพจำหรือความรู้สึกที่รู้มานานแล้ว

มักใช้ในสถานการณ์แบบนี้

วิธีพูด	ความรู้สึกที่สื่อ
「〜です。」	พูดแบบฟันธงว่าเป็นข้อเท็จจริง
「〜らしいです。」	ถ่ายทอดอย่างนุ่มนวลว่าเป็นข้อมูลที่ได้ยินมาจากคนอื่นหรือรู้มาจากที่ใดที่หนึ่ง

เพราะผู้พูดไม่ได้เห็นหรือยืนยันด้วยตนเองโดยตรง
จึงสื่อความรู้สึกได้ด้วยว่า
"อาจมีความคลาดเคลื่อนก็ได้"

ความต่างกับ 「〜のようです」

ทั้งสองแบบใช้บอกการคาดเดาเหมือนกัน แต่ แหล่งที่มาของข้อมูล (รู้มาจากไหน) ต่างกัน

「〜のようです」: ใช้เมื่อพูดจาก การสังเกตโดยตรงในตอนนั้น เช่น เห็นด้วยตาหรือได้ยินด้วยหู
「〜らしいです」: ใช้เมื่อพูดจาก ข้อมูลทางอ้อม เช่น ได้ยินจากใครบางคนหรืออ่านจากบทความ

มาดูเทียบจากตัวอย่าง

สถานการณ์	「〜のようです」	「〜らしいです」
มองออกไปนอกหน้าต่างแล้วรู้ว่าฝนตก	「外は雨のようです。」 (ข้างนอกดูเหมือนฝนตก)	（เห็นเองโดยตรง จึงไม่เป็นธรรมชาติถ้าใช้แบบนี้）
เพื่อนไปบอกมาว่าข้างนอกฝนตก	（ตัวเองยังไม่ได้เห็น จึงไม่เป็นธรรมชาติถ้าใช้แบบนี้）	「外は雨らしいです。」 (ได้ยินมาว่าข้างนอกฝนตก)
เห็นสีหน้าแล้วรู้สึกว่าอีกฝ่ายเหนื่อย	「彼はつかれているようです。」 (เขาดูเหมือนกำลังเหนื่อย)	（เป็นการสังเกต จึงใช้รูปนี้เป็นธรรมชาติกว่า）
ได้ยินจากเพื่อนร่วมงานว่าเขาเหนื่อย	—	「彼はつかれているらしいです。」 (ได้ยินมาว่าเขากำลังเหนื่อย)

จำแบบง่าย ๆ ได้ว่า
ถ้าเห็นแล้วรู้สึกให้ใช้ 「〜のようです」 ถ้าได้ยินมาแล้วรู้ให้ใช้ 「〜らしいです」

ความต่างกับ 「〜そうです（伝聞）」

「〜そうです（伝聞）」 ก็มีความหมายใกล้กัน แต่การใช้งานต่างออกไปเล็กน้อย

「〜そうです（伝聞）」: ถ่ายทอดเนื้อหาที่ได้ยินมาจากแหล่งข้อมูลที่ชัดเจน เช่น ข่าวหรือประกาศ โดยคงเนื้อหาเดิมไว้
「〜らしいです」: ถ่ายทอดข่าวลือหรือข้อมูลทางอ้อมอย่างนุ่มนวล และมีความรู้สึกว่าอาจยังไม่แน่นอนอยู่บ้าง

รูปแบบ	สถานการณ์ที่ใช้บ่อย	ความรู้สึกเรื่องความแน่นอน
「〜らしいです。」	ข่าวลือ เรื่องที่ได้ยินจากคนอื่น ความรู้สึกโดยทั่วไป	ค่อนข้างไม่แน่นอน
「〜そうです（伝聞）。」	ข่าว ประกาศอย่างเป็นทางการ เรื่องที่ได้ยินมาโดยตรง	มีความแน่นอนมากกว่า

ตัวอย่าง:

「来週、大雨らしいです。」 (ได้ยินมาว่าสัปดาห์หน้าฝนจะตกหนัก)
「天気予報によると、来週大雨だそうです。」 (ตามพยากรณ์อากาศ เขาบอกว่าสัปดาห์หน้าฝนจะตกหนัก)

โครงสร้างประโยคและวิธีสร้าง

「〜らしいです」 ใช้ร่วมกับคำนาม คำคุณศัพท์ และคำกริยาได้

ประเภทประโยค	รูปแบบ	ตัวอย่าง
คำนาม	คำนาม＋「らしいです」	「彼は医者らしいです。」 (ได้ยินมาว่าเขาเป็นหมอ)
i-คำคุณศัพท์	i-รูป＋「らしいです」	「このテストは難しいらしいです。」 (ได้ยินมาว่าแบบทดสอบนี้ยาก)
na-คำคุณศัพท์	na-รูป（รูปฐาน）＋「らしいです」	「彼女は元気らしいです。」 (ได้ยินมาว่าเธอสบายดี)
คำกริยา	รูปธรรมดา＋「らしいです」	「明日、来るらしいです。」 (ได้ยินมาว่าพรุ่งนี้เขาจะมา)

「な形容詞」 ใช้โดยตัด 「な」 ออก ตัวอย่าง: 「元気な」→「元気らしいです」

สถานการณ์ที่ใช้①: เมื่อต้องการถ่ายทอดข้อมูลที่ได้ยินมาจากคนอื่น

ใช้เมื่ออยากถ่ายทอดเรื่องที่ได้ยินมา โดยไม่พูดแบบยืนยันหนักแน่น

「田中さんは今日休みです。」 (คุณทานากะหยุดวันนี้) → 「田中さんは今日休みらしいです。」 (ได้ยินมาว่าวันนี้คุณทานากะหยุด)
「あの店はおいしいです。」 (ร้านนั้นอร่อย) → 「あの店はおいしいらしいです。」 (ได้ยินมาว่าร้านนั้นอร่อย)

เมื่อเปลี่ยนเป็นประโยคแบบหลัง จะมีข้อดีว่า

ใส่ความหมายว่า "ฉันไม่ได้เป็นคนยืนยันเอง"
ผู้พูดไม่ต้องรับผิดชอบกับเนื้อหามากเกินไป
ผู้ฟังยังมีพื้นที่ให้คิดต่อว่า "จริงหรือเปล่า"

สถานการณ์ที่ใช้②: เมื่อต้องการถ่ายทอดภาพรวม ความรู้ หรือความรู้สึกโดยทั่วไป

ยังใช้ได้ในความหมายประมาณว่า "คนทั่วไปเขาพูดกันแบบนั้น" หรือ "มีภาพจำว่าเป็นแบบนั้น"

「北海道の冬は寒いらしいです。」 (ได้ยินมาว่าฤดูหนาวที่ฮอกไกโดหนาว)
「あの映画は面白いらしいです。」 (ได้ยินมาว่าหนังเรื่องนั้นสนุก)
「日本語の敬語は難しいらしいです。」 (ได้ยินมาว่าภาษาสุภาพของภาษาญี่ปุ่นยาก)

ดังนั้นเวลาจะถ่ายทอดสิ่งที่ไม่ได้มาจากประสบการณ์ของตัวเอง แต่เป็นสิ่งที่คนทั่วไปพูดกัน ก็ใช้ได้อย่างเป็นธรรมชาติ

ข้อควรระวัง: 「〜らしいです」 ใช้ยืนยันข้อเท็จจริงไม่ได้

「〜らしいです」 เป็นรูปแบบสำหรับถ่ายทอดข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบ
จึงไม่ใช้ในสถานการณ์ที่ จำเป็นต้องฟันธงข้อเท็จจริง

ตัวอย่างเช่น

「会議は3時からです。」 (ประชุมเริ่มตั้งแต่สามโมง เป็นกำหนดที่ตัดสินแล้ว)
✗ 「会議は3時かららしいです。」 (ทำให้รู้สึกเหมือนยังไม่ได้ตรวจสอบ)

นอกจากนี้ 「らしい」 ยังมีอีกความหมายหนึ่งคือ
「〜らしい（〜にふさわしい）」 (สมกับที่เป็นแบบนั้น)

「彼は学生らしいです。」 ①（= เขามีพฤติกรรมสมกับเป็นนักเรียน）
「彼は学生らしいです。」 ②（= ได้ยินมาว่าเขาเป็นนักเรียน）

เพราะความหมายอาจเปลี่ยนไปตามบริบท
ถ้าจำเป็น การบอกแหล่งที่มาของข้อมูลว่าไปรู้มาจากไหนด้วย จะช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้น

สถานการณ์ที่เหมาะและไม่เหมาะกับ 「〜らしいです」

เหมาะ	ไม่เหมาะ
เมื่อต้องการถ่ายทอดเรื่องที่ได้ยินมาจากคนอื่น	เมื่อต้องการถ่ายทอดข้อเท็จจริงที่ตัวเองยืนยันแล้ว
เมื่อต้องการแนะนำข่าวลือหรือคำบอกเล่า	เมื่อต้องการบอกการตัดสินใจหรือข้อสรุปอย่างเป็นทางการ
เมื่อต้องการพูดถึงสิ่งที่ยังไม่เคยประสบเอง	รายงานหรือการประกาศที่ความน่าเชื่อถือสำคัญมาก
เมื่อต้องการแบ่งปันภาพรวม ความรู้ หรือความรู้สึกทั่วไป	สถานการณ์ที่ต้องให้ขั้นตอนหรือคำสั่งอย่างชัดเจน

แนวทางการพูดแทน（かな（ひらがなよみ）＋ IPA）

แม้เป็นเนื้อหาเดียวกัน ก็เลือกรูปแบบตามแหล่งที่มาของข้อมูลและระดับความแน่นอนได้

ประเภทการพูดแทน	เป้าหมาย	ตัวอย่าง	คำอ่าน（かな（ひらがなよみ））	การออกเสียง（IPA）	คำอธิบาย
คาดเดาจากข้อมูลที่ได้ยินมา	ถ่ายทอดเรื่องที่ได้ยินอย่างนุ่มนวล	「来週、試験があるらしいです。」 (ได้ยินมาว่าสัปดาห์หน้ามีสอบ)	（らいしゅうしけんがあるらしいです）	[ɾaisɯː ɕike̞ɴ ɡa̠ aɾɯ ɾaɕi de̞sɯ]	แสดงว่าเป็นข้อมูลทางอ้อม
คาดเดาจากการสังเกต	ถ่ายทอดสิ่งที่เห็นอย่างนุ่มนวล	「彼は疲れているようです。」 (เขาดูเหมือนกำลังเหนื่อย)	（かれはつかれているようです）	[kaɾe̞ wa tsɯkaɾe̞te̞ iɾɯ joː de̞sɯ]	แสดงว่าเป็นข้อมูลที่สังเกตโดยตรง
การบอกเล่าจากข่าวหรือประกาศ	ถ่ายทอดข้อมูลทางการตามเดิม	「明日は休みだそうです。」 (เขาบอกว่าพรุ่งนี้หยุด)	（あしたはやすみだそうです）	[aɕita wa jasɯmi da so̞ː de̞sɯ]	แหล่งที่มาค่อนข้างชัดเจน
บอกความเป็นไปได้กว้าง ๆ	ใช้เมื่อหลักฐานยังน้อย	「来週は雨かもしれません。」 (สัปดาห์หน้าอาจฝนตก)	（らいしゅうはあめかもしれません）	[ɾaisɯː wa ame̞ kamo̞ ɕiɾe̞masẽɴ]	แสดงเพียงความเป็นไปได้
ฟันธงข้อเท็จจริง	พูดข้อสรุปให้ชัด	「明日は休みです。」 (พรุ่งนี้หยุด)	（あしたはやすみです）	[aɕita wa jasɯmi de̞sɯ]	ช่วยให้ตัดสินใจลงมือทำได้เร็ว

Note

IPA เป็นค่าประมาณ ความยาวสระและเสียง 「ん」 อาจต่างกันตามผู้พูด กรุณาตรวจพร้อมคำอ่าน

ตัวอย่างการสลับใช้จริง（ชีวิตประจำวันและงาน｜かな（ひらがなよみ）＋ IPA）

ถ้าเลือกให้ตรงกับสถานการณ์ แม้เป็นเนื้อหาเดียวกันก็จะสื่อสารได้ดีขึ้น

สถานการณ์	เจตนาที่อยากสื่อ	คำพูดที่เหมาะ	คำอ่าน（かな（ひらがなよみ））	การออกเสียง（IPA）	จุดสำคัญ
ชีวิตประจำวัน (เรื่องที่ได้ยินจากเพื่อน)	ถ่ายทอดเรื่องที่ได้ยินมา	「新しいカフェができたらしいです。」 (ได้ยินมาว่ามีคาเฟ่ใหม่เปิดแล้ว)	（あたらしいカフェができたらしいです）	[ataɾaɕi kaɸɯe̞ ɡa̠ de̞kita ɾaɕi de̞sɯ]	ถ่ายทอดข้อมูลที่ตัวเองยังไม่ได้ไปดูด้วยตนเอง
ชีวิตประจำวัน (คุยเรื่องอากาศ)	ถ่ายทอดสิ่งที่เห็น	「空が暗いので、雨のようです。」 (ฟ้ามืด เลยดูเหมือนฝนตก)	（そらがくらいのであめのようです）	[so̞ɾa̠ ɡa̠ kɯɾai no̞de̞ ame̞ no̞ joː de̞sɯ]	เพราะสังเกตเอง จึงใช้ 「ようです」
โรงเรียน (ข่าวลือในห้องเรียน)	แบ่งปันข่าวลือ	「来週テストがあるらしいです。」 (ได้ยินมาว่าสัปดาห์หน้ามีสอบ)	（らいしゅうテストがあるらしいです）	[ɾaisɯː te̞sɯto̞ ɡa̠ aɾɯ ɾaɕi de̞sɯ]	เป็นข้อมูลที่ยังไม่ได้ยืนยัน จึงใช้ 「らしい」
งาน (ยืนยันเวลากลุ่มประชุม)	ถ่ายทอดเรื่องที่ตัดสินแล้ว	「会議は3時に始まります。」 (ประชุมเริ่มสามโมง)	（かいぎはさんじにはじまります）	[ka̠iɡi wa saɴdʑi ni hadʑimaɾimasɯ]	เรื่องที่ตัดสินแล้วควรพูดแบบฟันธง
ชีวิตประจำวัน (แนะนำคำบอกเล่า)	แบ่งปันข้อมูลที่ยังไม่เคยลองเอง	「あの映画は面白いらしいです。」 (ได้ยินมาว่าหนังเรื่องนั้นสนุก)	（あのえいがはおもしろいらしいです）	[ano̞ e̞iɡa wa o̞mo̞ɕiɾo̞i ɾaɕi de̞sɯ]	ตัวเองยังไม่ได้ดู แต่แบ่งปันคำบอกเล่าได้
งาน (รายงานสถานะ)	ถ่ายทอดข้อเท็จจริงที่ตรวจแล้ว	「資料の送信は完了しています。」 (การส่งเอกสารเสร็จสมบูรณ์แล้ว)	（しりょうのそうしんはかんりょうしています）	[ɕiɾʲoː no̞ so̞ːɕiɴ wa ka̠ɴɾʲoː ɕite̞ imasɯ]	ถ้าตรวจเองแล้ว ควรพูดแบบข้อเท็จจริง

เคล็ดลับเล็ก ๆ ให้สื่อสารเข้าใจง่าย

1) บอกแหล่งที่มาของข้อมูลสักหนึ่งอย่าง

ถ้าใส่แหล่งข้อมูลก่อน 「〜らしいです」 ผู้ฟังจะตัดสินใจได้ง่ายขึ้น

「田中さんに聞いたんですが、あの店は閉まったらしいです。」 (ได้ยินจากคุณทานากะมาว่า ร้านนั้นปิดแล้ว)
「ネットで読んだんですが、明日は大雨らしいです。」 (อ่านมาในอินเทอร์เน็ตว่า พรุ่งนี้ฝนจะตกหนัก)

2) แยกข้อมูลที่แน่ชัดออกจากข้อมูลที่ได้ยินมา

ถ้าเริ่มด้วย 「〜らしいです」 แล้วค่อยตามด้วยประโยคฟันธงหลังจากตรวจสอบ จะทำให้ดูน่าเชื่อถือ

「来月、値段が上がるらしいです。」 (ได้ยินมาว่าเดือนหน้าราคาจะขึ้น)
「確認したところ、来月から10%上がることが決まっています。」 (เมื่อตรวจแล้ว ได้ข้อสรุปว่าจะขึ้น 10% ตั้งแต่เดือนหน้า)

3) อย่าปนข่าวลือกับข้อเท็จจริง

ถ้าใช้ 「〜らしいです」 ปนกับประโยคฟันธงในประโยคเดียวกัน ผู้ฟังจะสับสนได้
ส่วนที่เป็นการคาดเดาให้ใช้ 「〜らしいです」 ส่วนที่เป็นข้อเท็จจริงให้ใช้ 「〜です」

ความผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีแก้

ประโยคที่พบบ่อย	ปัญหาคืออะไร	วิธีแก้ (ตัวอย่าง)
「会議は3時かららしいです。」	ทั้งที่เป็นเรื่องที่ตัดสินแล้ว แต่ฟังเหมือนยังไม่แน่นอน	「会議は3時からです。」
「外は雨らしいです。」（ขณะมองออกไปนอกหน้าต่าง）	ในเมื่อเห็นเองอยู่แล้ว การใช้ 「らしい」 จึงไม่เป็นธรรมชาติ	「外は雨のようです。」
ใช้ 「〜らしいです」 กับทุกอย่าง	ทำให้แยกไม่ออกว่าส่วนไหนคือข้อเท็จจริง	เรื่องที่ได้ยินใช้ 「〜らしいです」 ส่วนที่ยืนยันแล้วใช้ 「〜です」

สรุป

「〜らしいです」 เป็นรูปแบบที่สะดวกสำหรับ

ถ่ายทอดเรื่องที่ได้ยินมาจากคนอื่นหรือข้อมูลทางอ้อมอย่างนุ่มนวล
ใส่ความหมายว่า "ตัวเองยังไม่ได้ตรวจสอบโดยตรง"
แบ่งปันข่าวลือ คำบอกเล่า และภาพรวมที่คนทั่วไปพูดกัน

ในทางกลับกัน

การรายงานข้อเท็จจริงที่ตัวเองตรวจแล้ว
การตัดสินใจหรือข้อสรุปอย่างเป็นทางการ
สถานการณ์ที่ความน่าเชื่อถือสำคัญมาก

ควรเปลี่ยนไปใช้ประโยคฟันธงอย่าง 「〜です」 หรือ 「〜します」

ลองสลับใช้
「〜らしいです」「〜のようです」「〜そうです（伝聞）」「〜です」
ตามสถานการณ์ เพื่อสร้างภาษาญี่ปุ่นที่สื่อสารได้ชัดเจน