เปลี่ยนคำพูดกันเถอะ ② จะบอกว่า「できません」อย่างไรไม่ให้กระทบความรู้สึก?

หัวข้อวันนี้

「できません」 (ทำไม่ได้) ใช้บ่อยในงานและบริการ แม้จะถูกต้อง แต่เป็นการปฏิเสธตรงๆ จึงอาจฟังดูเย็นชา เรามาปรับเป็นสำนวนที่ร่วมมือและสุภาพกว่า โดยไม่เปลี่ยนความหมาย

คำวันนี้ (การอ่านและ IPA)

คำ: 「できません」
การอ่าน (คานะ): できません
การอ่าน (IPA): [dekimasen]
ความหมาย: บอกอย่างสุภาพว่า “ทำไม่ได้” เพราะกฎ เวลา ความสามารถ หรือสถานการณ์

Note

IPA เป็นแนวทางเท่านั้น ในการพูดจริง ความยาวและน้ำหนักเสียงอาจเปลี่ยนไป

ทำไม 「できません」 จึงฟังดูแรง

องค์ประกอบ	เนื้อหา
หน้าที่	ประโยคปฏิเสธ (ปฏิเสธคำขอโดยตรง)
ผู้พูดเป็นศูนย์กลาง	“ฉันทำไม่ได้”
ไม่มีข้อมูลเสริม	ไม่มีเหตุผลหรือทางเลือก

จุดมุ่งหมายของการเปลี่ยนสำนวน ไม่ใช่บอกว่า “เป็นไปไม่ได้” แต่คือบอกว่า “ทำอะไรได้บ้าง ภายใต้เงื่อนไข เวลา หรือขอบเขตใด”

3 แนวทางในการเปลี่ยนสำนวน

แนวทาง	เป้าหมาย	การเปลี่ยนหน้าที่
อธิบายข้อจำกัด	ทำให้เหตุผลชัดเจน	ปฏิเสธ → แบ่งปัน
เสนอทางเลือก	เสนอวิธี/เงื่อนไขอื่น	ปฏิเสธ → ข้อเสนอ
แสดงความตั้งใจช่วย	แสดงว่าไม่ใช่การปฏิเสธทั้งหมด	ปฏิเสธ → ร่วมมือ

ตัวอย่างการใช้ (บริการ/ธุรกิจ)

สถานการณ์	ความตั้งใจ	สำนวนที่เหมาะ (ภาษาญี่ปุ่น)	หน้าที่	การอ่าน (คานะ)	การอ่าน (IPA)
บริการ (ของหมด)	ให้สินค้าไม่ได้	「申し訳ございませんが、こちらの商品は現在在庫がございません。」 (ขออภัย ขณะนี้สินค้าหมด)	เหตุผล → แบ่งปัน	もうしわけございませんが、こちらのしょうひんはげんざいざいこがございません。	[moːɕiwake gozaimasen ga, kotɕira no ɕoːhiɴ wa geɴdzai zaiko ga gozaimasen]
บริการ (ขอพิเศษ)	ปฏิเสธแต่รักษาความสัมพันธ์	「あいにくそのサービスは行っておりませんが、明日17時までの受け取りでしたら可能です。」 (บริการนี้ไม่มี แต่รับสินค้าได้ถึง 17:00 ของพรุ่งนี้)	ปฏิเสธ → ข้อเสนอ	あいにくそのサービスはいっておりませんが、あしたのじゅうななじまでのうけとりでしたらかのうです。	[ainiku sono saːbisu wa itte orimasen ga, aɕita no d͡ʑɯː nana d͡ʑi made no ɯketori deɕtara kanoː des]
ภายใน (เวลาไม่ตรง)	ต้องปฏิเสธช่วงนั้น	「その時間は別件があるため、17時以降なら対応可能です。」 (ตอนนั้นมีงานอื่น หลัง 17:00 จึงช่วยได้)	เหตุผล＋เงื่อนไข	そのじかんはべっけんがあるため、じゅうななじいこうならたいおうかのうです。	[sono d͡ʑikaɴ wa bekkeɴ ga aɾu tame, d͡ʑɯː nana d͡ʑi ikoː nara taioː kanoː des]
ภายนอก (เดดไลน์แน่น)	ปฏิเสธอย่างรักษาความสัมพันธ์	「現状では難しいですが、次回以降の検討に入れさせていただきます。」 (ตอนนี้ยาก แต่จะพิจารณาครั้งถัดไป)	เลี่ยงการปฏิเสธตรง ๆ	げんじょうではむずかしいですが、じかいいこうのけんとうにいれさせていただきます。	[geɴd͡ʑoː dewa muzɯkashiː des ga, d͡ʑikai ikoː no keɴtoː ni iɾe sase te itadakimasɯ]
อีเมล (ปฏิเสธข้อเสนอ)	ปฏิเสธอย่างสุภาพ	「大変恐縮ですが、今回は見送らせていただきます。」 (ขออภัย ครั้งนี้ขอผ่านก่อน)	สุภาพ เป็นทางการ	たいへんきょうしゅくですが、こんかいはみおくらせていただきます。	[taiheɴ kjoːɕɯkɯ des ga, koŋkai wa miokɯɾasete itadakimasɯ]
ใบเสนอราคา (เกินงบ)	เงื่อนไขนี้ทำไม่ได้	「ご提示の条件では難しいため、仕様を絞れば20万円で可能です。」 (ถ้าลดขอบเขต ทำได้ที่ 200,000 เยน)	ข้อเสนอแบบปรับเงื่อนไข	ごていじのじょうけんではむずかしいため、しようをしぼればにじゅうまんえんでかのうです。	[goteːd͡ʑi no d͡ʑoːkeɴ dewa muzɯkashiː tame, ɕijoː o ɕiboɾeba nid͡ʑɯː maɴ eɴ de kanoː des]
ซัพพอร์ต (นอกขอบเขต)	ติดนโยบาย	「規約上、個別の設定代行は承っておりません。手順はこちらをご参照ください。」 (ตามข้อกำหนด ไม่รับตั้งค่าแทน โปรดดูคู่มือนี้)	ชี้นโยบาย＋ทางเลือก	きやくじょう、こべつのせっていだいこうはうけたまわっておりません。てじゅんはこちらをごさんしょうください。	[kijakɯd͡ʑoː, kobetsɯ no setːeː daikoː wa uketamawatːe orimasen. ted͡ʑɯɴ wa kochira o gosaɴɕoː kɯdasai]
ผลิต (คุณภาพก่อน)	อธิบายความเสี่ยง＋ข้อเสนอที่ปลอดภัย	「本日中は品質の保証が難しいため、明日の午前でしたら確実にご用意できます。」 (วันนี้รับประกันคุณภาพยาก พรุ่งนี้เช้าน่าจะพร้อมแน่นอน)	ความเสี่ยง → ข้อเสนอที่ปลอดภัย	ほんじつちゅうはひんしつのほしょうがむずかしいため、あしたのごぜんでしたらかくじつにごよういできます。	[hoɴd͡ʑit͡sɯ t͡ɕɯː wa hiɴɕit͡sɯ no hoɕoː ga muzɯkashiː tame, aɕita no gozeɴ deɕtara kakɯd͡ʑit͡sɯ ni gojoːi dekimasɯ]

Callout

อย่าหยุดที่ “ปฏิเสธ” เพียงอย่างเดียว ควรบอก “ขั้นต่อไป” (เงื่อนไข เวลา ขั้นตอน ช่องทาง) ด้วย จะช่วยให้การสนทนาเดินต่อ

แม่แบบพร้อมใช้

เหตุผล＋เงื่อนไข: 「Xのため、17時以降なら可能です。」 (เพราะ X ทำได้หลัง 17:00)
เหตุผล＋ขอบเขต: 「規約上、個別対応はいたしかねますが、手順のご案内は可能です。」 (ตามนโยบาย ทำแทนไม่ได้ แต่บอกขั้นตอนได้)
แชร์แผน: 「現在、Xの予定で進めております。完了後にご連絡いたします。」 (ตอนนี้เดินหน้า X อยู่ เสร็จแล้วจะติดต่อกลับ)
ลำดับความสำคัญ: 「本件は安全・品質を優先するため、明朝に着手します。」 (ให้ความปลอดภัย/คุณภาพมาก่อน จึงเริ่มพรุ่งนี้เช้า)
ช่องทางที่ถูกต้อง: 「担当部署が異なるため、こちらの窓口をご案内いたします。」 (งานนี้อยู่อีกทีม โปรดติดต่อที่นี่)
ทางเลือก: 「本件は難しいため、目的に近い方法としてXをご提案します。」 (วิธีนี้ยาก แต่อีกวิธี X ก็ถึงเป้าหมายได้)
แบบเป็นขั้น: 「まず小さく検証し、問題なければ本番適用に進めます。」 (เริ่มทดสอบเล็กก่อน แล้วค่อยไประบบจริง)

มุมมองไวยากรง่าย ๆ

「できません」 คือรูปสุภาพปฏิเสธของรูปความสามารถ 「できる」
ใช้ปฏิเสธตรง ๆ มักทำให้คู่สนทนาหยุดการกระทำ
เปลี่ยนโครงสร้างประโยคแทน: แบ่งปัน/เสนอ/ร่วมมือ

บทสนทนาสั้น (ฝึกพูด)

เคาน์เตอร์บริการ

A: 「本日中の反映は難しい状況です。明日の午前でしたら対応可能です。」 (วันนี้ทำยาก พรุ่งนี้เช้าช่วยได้)

B: 「わかりました。では、午前でお願いします。」 (เข้าใจแล้ว เช้าพรุ่งนี้ครับ/ค่ะ)

คุยกับลูกค้า

A: 「ご提示のスケジュールでは品質の保証が難しいため、2日延長をご検討いただけますか。」 (ตามกำหนดนี้ยาก จะขอเลื่อน 2 วันได้ไหม)

B: 「了解しました。社内で確認し、折り返します。」 (รับทราบ จะตรวจสอบภายในและติดต่อกลับ)

งานซัพพอร์ต

A: 「個別の設定代行はいたしかねますが、手順のページをお送りします。不明点は一緒に確認しましょう。」 (ตั้งค่าแทนไม่ได้ แต่จะส่งคู่มือให้ มาคอนเฟิร์มไปด้วยกัน)

B: 「助かります。見ながら進めてみます。」 (ขอบคุณ เดี๋ยวลองทำตามหน้าเพจ)

เช็กลิสต์ก่อนจะบอก “ทำไม่ได้”

เป้าหมายชัดหรือไม่ (ไม่ใช่แค่ปฏิเสธ แต่สร้าง “ขั้นต่อไป”)
บอกเหตุผลแล้วหรือยัง (นโยบาย ความปลอดภัย คุณภาพ ลำดับ คน)
มีทางเลือกไหม (เวลา ขอบเขต เงื่อนไข ขั้นตอน อย่างใดอย่างหนึ่ง)
แสดงความร่วมมือแล้วหรือยัง (ระบุ “ส่วนที่ทำได้”)
รูปแบบภาษาเหมาะไหม (อีเมลให้ทางการ บทสนทนาให้เป็นธรรมชาติ)

สรุป

「できません」 ถูกต้องแต่ฟังดูแรงได้ง่าย
อย่าแค่เปลี่ยนคำ ให้เปลี่ยน “จุดมุ่งหมายของประโยค”
แปลงเป็น การแบ่งปันข้อจำกัด / การเสนอทางเลือก / การแสดงความร่วมมือ
ในงานบริการและธุรกิจ “ปฏิเสธ” ไม่ใช่เป้าหมาย การรักษาความสัมพันธ์ต่างหาก

ตอนต่อไป: เปลี่ยนคำพูดกันเถอะ ③
คิดเรื่องการใช้ 「すみません」