Kotoba Drill — ก้าวไกลกว่า JLPT เรียนรู้วัฒนธรรมเบื้องหลังภาษาญี่ปุ่น
<- Back to blog

เรียนรู้วิถีชีวิตญี่ปุ่นผ่านคำศัพท์ (5) ทำไมบนรถไฟต้องเงียบ — เรียนรู้ความเกรงใจผ่านภาษา

Kotoba Drill Editor

หัวข้อวันนี้

บนรถไฟญี่ปุ่น ผู้โดยสารมักเงียบ ลดเสียงพูด และตั้งมือถือเป็นโหมดเงียบ บรรยากาศจึงสงบ สิ่งนี้คือส่วนหนึ่งของมารยาทสาธารณะในญี่ปุ่น

ทำไมต้องเงียบบนรถไฟ คำตอบคือ “ความเกรงใจผู้อื่น” บทความนี้จะอธิบายเหตุผล และวิธีพูดภาษาญี่ปุ่นแบบสุภาพอย่างเข้าใจง่าย

คำวันนี้ (การอ่าน + IPA)

ภาษาญี่ปุ่นการอ่านIPAความหมายและการใช้
「ご遠慮ください」ごえんりょください[ɡo eɴɾʲo kɯdasai]ขอความกรุณา “โปรดงด…” อย่างสุภาพ ตัวอย่าง: 「通話はご遠慮ください。」 (ขอความกรุณางดการโทร)
「お静かにお願いします」おしずかにおねがいします[o ɕizɯka ni o neɡai ɕimasɯ]ขอให้ช่วยกันเงียบ เพื่อไม่รบกวนผู้อื่น
「マナー」まなー[manaː]มารยาท/กติกาการปฏิบัติตน สำคัญในที่สาธารณะของญี่ปุ่น
「思いやり」おもいやり[omoijaɾi]ใส่ใจผู้อื่น ไม่ทำให้คนอื่นเดือดร้อน
「ご協力ください」ごきょうりょくください[ɡo kʲoː ɾʲokɯdasai]โปรดให้ความร่วมมือ ทำตามกติกาด้วยกัน
「〜ないでください」〜ないでください[naide kɯdasai]“กรุณาอย่า…” อย่างสุภาพ เช่น 「大声で話さないでください。」 (กรุณาอย่าพูดเสียงดัง)
Note

IPA ใช้เป็นแนวทางในการเรียน การออกเสียงอาจต่างกันเล็กน้อยตามพื้นที่และสไตล์การพูด

เกร็ดวัฒนธรรม: ความอ่อนโยนในความเงียบ

ในญี่ปุ่น การเงียบในที่สาธารณะถือเป็นความเกรงใจต่อผู้อื่น บนรถไฟ คนแปลกหน้าหลายคนใช้พื้นที่เดียวกัน จึงให้ความสำคัญกับ “ไม่รบกวนคนอื่น”

คำว่า “เงียบ (静か)” ในภาษาญี่ปุ่น ยังสื่อถึงใจที่สงบ การเงียบจึงช่วยรักษาความสงบของทั้งคนรอบข้างและตัวเราเอง

Callout

บางคนไม่สบาย บางคนอุ้มทารก หรือรอสายงานด่วน การเงียบช่วยเหลือคนที่อยู่ในสถานะอ่อนไหวได้

ไวยากรณ์: วิธีขอร้องอย่างสุภาพในภาษาญี่ปุ่น

ภาษาญี่ปุ่นมักใช้รูปขอร้องแทนการสั่ง โดยเฉพาะในที่สาธารณะ เช่น รถไฟ/รถบัส ควรใช้ถ้อยคำสุภาพ

「〜ください」: ขอร้องอย่างสุภาพ

ตัวอย่าง: 「席をゆずってください。」 (กรุณาสละที่นั่ง) รูปพื้นฐานที่สุภาพ

「〜ないでください」: ห้ามอย่างสุภาพ

ตัวอย่าง: 「大声で話さないでください。」 (กรุณาอย่าพูดเสียงดัง) บอกความต้องการโดยไม่ตำหนิ

「〜ないように」: แสดงความเกรงใจ

ตัวอย่าง: 「他の人の迷惑にならないようにしましょう。」 (มาช่วยกันไม่รบกวนผู้อื่น) เชิญชวนให้ร่วมมือ รวมตัวเราเองด้วย

「〜てもいいです」: ขออนุญาต

ตัวอย่าง: 「ここで話してもいいですか。」 (คุยตรงนี้ได้ไหม) เป็นการเช็คความรู้สึกของอีกฝ่าย

Note

เปลี่ยนถ้อยคำเพียงเล็กน้อย ความรู้สึกที่สื่อก็เปลี่ยนมาก คำพูดสุภาพสื่อถึงความเคารพและความเกรงใจ

มุมมองจากโลก: ความเงียบในวัฒนธรรมต่าง ๆ

ประเทศต่าง ๆ รู้สึกกับ “ความเงียบ” ไม่เหมือนกัน การเห็นความต่าง ช่วยให้เห็นจุดเด่นของญี่ปุ่นชัดขึ้น

วัฒนธรรมที่มองว่า ‘เงียบ = เกรงใจ’

  • ญี่ปุ่น เกาหลี ไทย เป็นต้น การเงียบในที่สาธารณะคือการเอื้อเฟื้อผู้อื่น

วัฒนธรรมที่ให้ค่ากับอิสระและความเป็นตัวเอง

  • สหรัฐ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย เป็นต้น ให้ความสำคัญกับความเป็นตัวเองและการเข้าสังคม การคุยคือส่วนหนึ่งของชีวิต

วัฒนธรรมที่รู้สึกอุ่นใจกับความคึกคัก

  • จีน เวียดนาม อินเดีย เนปาล บังกลาเทศ เป็นต้น เสียงพูด/เสียงต่าง ๆ คือจังหวะของชีวิต บางครั้งเงียบอาจรู้สึกไม่เป็นธรรมชาติ
Note

ความต่างไม่ใช่เรื่องดีหรือแย่ แต่ละวัฒนธรรมมี “ความเกรงใจ” ในแบบของตน

บทสนทนาสั้น (บนรถไฟ)

สถานการณ์: อยากคุยกับเพื่อนแบบเสียงเบา

– A: 「ここで少し話してもいいですか。」 (คุยนิดหน่อยตรงนี้ได้ไหม) – B: 「はい、いいですよ。声は小さくしましょう。」 (ได้สิ คุยเสียงเบานะ) – A: 「ありがとうございます。通話はしないでおきます。」 (ขอบคุณครับ/ค่ะ จะไม่โทรศัพท์)

สำนวนจุดสำคัญ
「〜してもいいですか。」ขออนุญาตอย่างสุภาพ
「声は小さくしましょう。」ข้อเสนอที่รวมทั้งเราและอีกฝ่าย
「通話はしないでください。」“กรุณาอย่า …” แบบสุภาพ พบได้บ่อยบนป้าย

ป้าย/ประกาศบนรถไฟ (แปลงเป็นญี่ปุ่นที่เข้าใจง่าย)

  • 「車内での通話はお控えください。」 → 「電車の中で電話をしないでください。」
  • 「優先席付近では、マナーモードに設定のうえ通話はお控えください。」 → 「優先席の近くでは、スマートフォンをマナーモードにして、電話はしないでください。」
  • 「周囲のお客さまへのご配慮をお願いします。」 → 「まわりの人のために、静かにお願いします。」

สรุปวันนี้

  • การเงียบสะท้อน “วัฒนธรรมความเกรงใจ” ของญี่ปุ่น
  • รูปอย่าง 「〜ください」「〜ないように」 สื่อความเคารพและความเอื้อเฟื้อ
  • เปรียบเทียบกับวัฒนธรรมอื่น จะเห็นมารยาทสาธารณะของญี่ปุ่นชัดขึ้น

ตอนต่อไป: “รู้จักชีวิตญี่ปุ่นผ่านคำ (6)” แนวคิดหัวข้อ: ความหมายที่ซ่อนอยู่ในคำทักทาย 「いらっしゃいませ」

บทความเพิ่มเติม