Kotoba Drill — ก้าวไกลกว่า JLPT เรียนรู้วัฒนธรรมเบื้องหลังภาษาญี่ปุ่น
<- Back to blog

เรียนรู้วิถีชีวิตญี่ปุ่นผ่านคำศัพท์ ② ประเภทและความหมายของ 「お辞儀（おじぎ）」 ─ ควรก้มหัวเบา ๆ เมื่อไร?

Kotoba Drill Editor

หัวข้อวันนี้

ในญี่ปุ่น ผู้คนทำความเคารพด้วยการก้มหัว（「お辞儀（おじぎ）」）เวลาเจอหน้า ขอบคุณ หรือขอโทษ ไม่ใช่แค่ก้มศีรษะเฉย ๆ แต่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ มุมและคำพูดจะเปลี่ยนไปด้วย

บทความนี้สอน “ท่าทาง＋คำพูด” ไปพร้อมกัน เพื่อเข้าใจความสุภาพแบบญี่ปุ่นได้ง่ายขึ้น

คำวันนี้

ภาษาญี่ปุ่นอ่านว่าความหมาย/การใช้
「会釈」（えしゃく [eɕakɯ]）ก้มหัวเบา ๆ เพื่อทักทายสั้น ๆ เช่นเดินสวนกันหรือสบตา
「敬礼」（けいれい [keːɾeː]）ก้มหัวอย่างสุภาพ ใช้ตอนบริการลูกค้าหรือทักทายหัวหน้า
「最敬礼」（さいけいれい [saikeːɾeː]）ก้มหัวลึกและนานที่สุด ใช้ตอนขอโทษหรือขอบคุณอย่างสุดใจ
「失礼します」（しつれい します [ɕitsɯɾeː ɕimasɯ]）พูดเวลาเข้า/ออกห้อง แสดงความเกรงใจ
「よろしくお願いします」（よろしく おねがいします [joɾoɕikɯ oneɡai ɕimasɯ]）คำขอความร่วมมือ/หวังความสัมพันธ์ที่ดีต่อไป

ตัวอย่าง:

  • 会釈: เดินสวนในทางเดิน ให้ก้มหัวเบา ๆ（会釈）
  • 敬礼: ส่งสินค้าให้ลูกค้า ก้มหัว（敬礼）พร้อมพูดว่า 「ありがとうございます」（ขอบคุณครับ/ค่ะ）
  • 最敬礼: ทำผิดพลาด ให้ก้มหัวลึก（最敬礼）พร้อมพูดว่า 「申し訳ございません」（ขอโทษจริง ๆ ครับ/ค่ะ）
  • 失礼します: เคาะประตูแล้วพูดว่า 「失礼します」（ขออนุญาต/ขอรบกวน）ก่อนเข้า
  • よろしくお願いします: ก่อนเริ่มงาน พูดว่า 「本日もよろしくお願いします」（วันนี้ขอความร่วมมือด้วยครับ/ค่ะ）
Callout

จุดสำคัญ: ต้องใช้ “ท่าทาง＋คำพูด” ร่วมกัน แยกกันแล้วไม่พอ

เกร็ดวัฒนธรรม: การก้มหัวคือส่วนหนึ่งของภาษา

การก้มหัวแบบญี่ปุ่นสมบูรณ์ได้เมื่อมีคำพูดควบคู่กัน เช่น พูดว่า 「失礼します」（ขออนุญาต）พร้อมก้มหัวเบา ๆ หรือพูดว่า 「ありがとうございます」（ขอบคุณ）พร้อมก้มหัวอย่างสุภาพ

แค่คำพูดอย่างเดียว หรือท่าทางอย่างเดียว ยังไม่ครบ ทั้งสองอย่างทำให้เป็นมารยาทที่ดี การเคลื่อนไหวเงียบ ๆ ก็สื่อความเคารพได้

การก้มหัว 3 แบบและวิธีใช้

ประเภทมุมสถานการณ์ที่ใช้บ่อยคำที่ใช้บ่อย
会釈ประมาณ 15°เดินสวน ทักทายสั้น ๆ「こんにちは」（สวัสดี）「お疲れ様です」（ขอบคุณที่เหนื่อยมา）
敬礼ประมาณ 30°บริการลูกค้า ทักทายหัวหน้า「ありがとうございます」（ขอบคุณ）「よろしくお願いします」（ขอความกรุณา）
最敬礼ประมาณ 45°ขอโทษ ขอบคุณอย่างลึกซึ้ง งานพิธีการ「申し訳ございません」（ขอโทษอย่างยิ่ง）「心より感謝申し上げます」（ขอบพระคุณจากใจ）

ยิ่งมุมลึก ความเคารพและความรู้สึกยิ่งเข้มข้น 会釈 ใช้ทักทายเบา ๆ ส่วน 最敬礼 แสดงการขอโทษ/ขอบคุณอย่างลึกซึ้ง

ฟอร์มพื้นฐาน（ยืน）

  1. ท่ายืน: หลังตรง เท้าชิดกัน
  2. มือ: ผู้ชายวางข้างลำตัว ผู้หญิงมักวางซ้อนเบา ๆ ด้านหน้า（ตามมารยาทในที่ทำงาน）
  3. มุม: ใช้ 15°／30°／45° เป็นเกณฑ์ ก้มไปข้างหน้าอย่างช้า ๆ
  4. สายตา: มองต่ำเล็กน้อย อย่าจ้อง
  5. จังหวะ: พูด → ก้มหัว → ค่อย ๆ กลับขึ้นมา จะดูเป็นธรรมชาติ
Note

ตอนนั่ง หลักการเดียวกัน: หลังตรง และให้คำพูดสอดคล้องกับการเคลื่อนไหว

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและเคล็ดลับ

  • เร็วเกินไป／ขยับแต่คอ: ดูห้วน ควรใช้ช่วงลำตัวบนและทำช้า ๆ
  • ยิ้มระหว่าง 最敬礼: หากเป็นการขอโทษ/ขอบคุณอย่างลึกซึ้ง สีหน้าควรสุขุม
  • สายตาลอย: มองต่ำเล็กน้อยจะดูมั่นคง

ไวยากรณ์: 「〜いたします」 และ 「〜申し上げます」

ทั้งสองเป็นคำถ่อมตน ใช้เพื่อลดตัวเองและยกย่องคู่สนทนา

「〜いたします」

  • รูปสุภาพยิ่งของ 「します」
  • ใช้กล่าวถึงการกระทำของตนเองอย่างสุภาพ

ตัวอย่าง:

  • 「ご案内いたします」（ข้าพเจ้าจะพาไป/แนะนำให้）
  • 「準備いたしました」（เตรียมพร้อมแล้ว）
  • 「よろしくお願いいたします」（ฝากความกรุณาด้วย）

「〜申し上げます」

  • ใช้เมื่อต้องการเน้นความรู้สึก เช่น ขอบคุณ/ขอโทษ อย่างจริงใจ
  • รูปถ่อมตนของ “กล่าว/พูด”

ตัวอย่าง:

  • 「心より感謝申し上げます」（ขอขอบพระคุณจากใจ）
  • 「深くおわび申し上げます」（ขออภัยอย่างสุดซึ้ง）
  • 「新年のごあいさつを申し上げます」（ขอกล่าวอวยพรปีใหม่）
Callout

หมายเหตุ: 「申し上げます」 เหมาะกับ 最敬礼 เมื่อใช้กับการก้มหัวลึก จะสื่อความเคารพสูงสุด

วัฒนธรรมและคำพูด（ตารางจับคู่）

การกระทำคำที่ใช้ภูมิหลัง
ก้มหัวเบา ๆ「お疲れ様です」（おつかれさまです [otsɯkaɾe sama desɯ]）（ขอบคุณที่เหนื่อยมา）แสดงความเอาใจใส่ รักษาระยะทางสังคม
ก้มหัวสุภาพ「ありがとうございます」（ありがとう ございます [aɾiɡatoː ɡozaimasɯ]）（ขอบคุณ）แปลงความกตัญญูให้เห็นเป็นรูปธรรม
ก้มหัวลึก「申し訳ございません」（もうしわけ ございません [moːɕiwake ɡozaimasen]）（ขอโทษอย่างยิ่ง）เน้นความเคารพและการทบทวนตน
เข้าไปในห้อง「失礼します」（しつれい します [ɕitsɯɾeː ɕimasɯ]）（ขออนุญาต/ขอรบกวน）มารยาทก่อนเข้า “พื้นที่ภายใน” ของผู้อื่น
จบบทสนทนา「よろしくお願いします」（よろしく おねがいします [joɾoɕikɯ oneɡai ɕimasɯ]）（ฝากความกรุณา）หวังความสัมพันธ์ที่ดีต่อเนื่อง
ก่อนวางสาย「失礼いたします」（しつれい いたします [ɕitsɯɾeː itaɕimasɯ]）（ขออนุญาตวางสาย）แม้มองไม่เห็นกันก็ยังสุภาพ

บทสนทนาสั้นตามสถานการณ์

1) เดินสวนกันในที่ทำงาน

A: 「おはようございます」（สวัสดีตอนเช้า）。（会釈） B: 「おはようございます」（สวัสดีตอนเช้า）。（会釈）

2) ที่ร้านค้า

พนักงาน: 「ありがとうございます」（ขอบคุณครับ/ค่ะ）。（敬礼） ลูกค้า: 「お願いします」（รบกวนด้วย）。（会釈เบา ๆ）

3) ขอโทษเพราะทำผิด

พนักงาน: 「このたびはご迷惑をおかけして、申し訳ございません」（ขออภัยที่ทำให้เดือดร้อน）。（最敬礼） หัวหน้า: 「今後は気をつけてください」（ต่อไปโปรดระมัดระวัง）

4) เข้า/ออกห้อง

ผู้มาเยือน: 「失礼します」（ขออนุญาต）。（会釈แล้วจึงเข้า） ผู้รับผิดชอบ: 「よろしくお願いいたします」（ฝากความกรุณาด้วย）。（敬礼）

แบบฝึกหัด: ลองทำดู

  1. จับคู่คำกับมุมก้มหัว ข้อใดเข้ากับมุมใด? （会釈／敬礼／最敬礼）
    a) 「ありがとうございます」 b) 「申し訳ございません」 c) 「お疲れ様です」
  2. อ่านออกเสียง ฝึกพูด 「失礼します」「よろしくお願いします」 พร้อมจังหวะการก้มหัว
  3. ลองบทบาทสมมติ: พนักงาน↔ลูกค้า, หัวหน้า↔พนักงาน แต่งบทสนทนา 1 นาที

สรุปวันนี้

  • การก้มหัวจะสมบูรณ์เมื่อใช้คู่กับคำพูด
  • 会釈・敬礼・最敬礼 แสดงระดับความรู้สึกและระยะห่างทางสังคม
  • 「〜いたします」「〜申し上げます」 เป็นคำถ่อมตนที่ยกย่องคู่สนทนา
  • ในวัฒนธรรมญี่ปุ่น ทั้งท่าทางและคำพูดสื่อความเอื้อเฟื้อและความเคารพ

ครั้งหน้า: 「ことばで知る日本のくらし③」（รู้จักวิถีญี่ปุ่นผ่านคำ ③）
「コンビニで学ぶ日本語の敬語 ─ 『温めますか？』にある思いやり」（เรียนรู้คำสุภาพที่ร้านสะดวกซื้อ ─ ความใส่ใจในคำว่า “ให้เวฟไหม?”）

บทความเพิ่มเติม