สองระบบการนับเลขของภาษาญี่ปุ่น และรากร่วมในเอเชีย

วิธีนับเลขของญี่ปุ่น และรูปแบบร่วมในเอเชีย

ภาษาญี่ปุ่นใช้สองระบบควบคู่กัน ได้แก่ พื้นถิ่น 「ひとつ・ふたつ・みっつ…」 และจีน‑ญี่ปุ่น 「いち・に・さん…」。 ที่ระดับโลก ไม่ค่อยพบภาษาที่เก็บสองระบบไว้เข้มแข็งพร้อมกันแบบนี้ ญี่ปุ่นให้คุณค่าคำดั้งเดิม พร้อมทั้งรับระบบที่มีประโยชน์จากภายนอก

Note

กลุ่มเป้าหมาย: ผู้เริ่มต้น (CEFR A2) ใช้ประโยคสั้นและคำอธิบายชัดเจน ภาษาญี่ปุ่นปรากฏเฉพาะใน 「」 หรือ（） พร้อมคำแปลในวงเล็บ

ระบบพื้นถิ่น: 「和語（わご, Wago）」 — ใช้ในชีวิตประจำวัน ถึงเลขสิบ

「ひとつ」「ふたつ」「みっつ」 เป็นรูปดั้งเดิมที่ใช้มานาน จุดสำคัญคือสิ้นสุดที่ 「とお（สิบ）」 ไม่มีคำดั้งเดิมสำหรับสิบเอ็ดหรือสิบสอง

ในตำราดั้งเดิม พบวลีอธิบาย เช่น 「とおあまりひとつ」（สิบกับหนึ่ง） ระบบนี้เหมาะกับการ “รู้สึกถึงปริมาณ” ในชีวิตประจำวัน มากกว่าการคำนวณที่แม่นยำ

ตัวอย่าง: 「りんごをみっつ買いました／子どもがふたりいます」（ฉันซื้อลูกแอปเปิลสามลูก / ฉันมีลูกสองคน）
การนับคน: 「ひとり」「ふたり」 เป็นกรณีพิเศษ ตั้งแต่สามใช้ 「さんにん」「よにん」

จีน‑ญี่ปุ่น: 「漢語（かんご, Kango）」 — เป็นระบบและมีประสิทธิภาพ

ลำดับ 「いち・に・さん・し・ご…」 มาจากภาษาจีน เข้ากับเลขฐานสิบ สร้างเลขใหญ่ด้วยการประกอบได้ง่าย

例：十一（じゅういち）／十二（じゅうに）／百（ひゃく）／千（せん）／一万人（いちまんにん） (ตัวอย่าง: 11 / 12 / 100 / 1,000 / 10,000 คน)

เพราะความชัดเจนและประสิทธิภาพ จึงแพร่หลายในงานราชการ การศึกษา และคัมภีร์พุทธ

ข้อสังเกตการออกเสียง:

เลข 4 มักออกเสียง 「よん」 (แทน 「し」) และ 7 มักออกเสียง 「なな」 (แทน 「しち」)
การเปลี่ยนเสียง: 「いっぷん」「さんびゃく」「ろっぴゃく」「はっぽん」

คำลักษณนาม และการแบ่งบทบาทของสองระบบ

ภาษาญี่ปุ่นใช้ “ลักษณนาม” ประกบกับตัวเลขตามชนิดสิ่งของ ส่วนใหญ่ใช้คู่กับเลขจีน‑ญี่ปุ่น แต่ถึงสิบ มักใช้ชุดพื้นถิ่น 「〜つ」 ด้วย

ชนิด	ลักษณนาม	รูปที่พบทั่วไป
สิ่งของทั่วไป	「〜つ」	「ひとつ」「ふたつ」「みっつ」…「とお」
คน	「〜にん」	「ひとり」「ふたり」「さんにん」「よにん」…
ของยาวเรียว	「〜ほん」	「いっぽん」「にほん」「さんぼん」…
ของแผ่นบาง	「〜まい」	「いちまい」「にまい」「さんまい」…
สัตว์เล็ก	「〜ひき」	「いっぴき」「にひき」「さんびき」…
เวลา	「〜じ」「〜ふん」	「いちじ」「にじ」…／「いっぷん」「にふん」「さんぷん」…

คำแนะนำ:

ถึงสิบ ใช้ 「〜つ」 ให้ความรู้สึกเป็นกันเองในบทสนทนา
ตั้งแต่สิบเอ็ด หรือเมื่อมีหน่วย ให้ใช้ จีน‑ญี่ปุ่น + ลักษณนาม (เช่น 「十一人」「十二枚」「三十分」)

การแบ่งบทบาทในปัจจุบัน

การใช้	ทางเลือกที่มักใช้	ตัวอย่าง
ด้านความรู้สึก/ในชีวิตประจำวัน	พื้นถิ่น 「〜つ」	「みっつ」「よっつ」「とお」
การคำนวณ/จำนวน/หน่วย	จีน‑ญี่ปุ่น	「さんにん」「じゅうえん」「ろっぽん」
อายุ	จีน‑ญี่ปุ่น 「〜さい」	「いっさい」「はたち（พิเศษ）」, 「にじゅういっさい」
เงิน/เวลา	จีน‑ญี่ปุ่น	「ごひゃくえん」「さんじゅっぷん」

ทั้งสองชุดยังอยู่ เพราะมีหน้าที่ที่มีชีวิตในปัจจุบัน

รูปแบบร่วมในภาษาเอเชีย

「いち・に・さん」 ของญี่ปุ่นมาจากจีน 「一 yī・二 èr・三 sān」 และแพร่ไปยังภูมิภาค

ภาษา	3	4	10
Chinese	sān	sì	shí
Korean	삼 (sam)	사 (sa)	십 (sip)
Thai	สาม (sǎːm)	สี่ (sìː)	สิบ (sìp)
Vietnamese (Sino‑Vietnamese)	tam	tứ	thập
Japanese	「さん」	「し／よん」	「じゅう」

ในประวัติศาสตร์ ภาษาจีนเคยทำหน้าที่เป็นภาษากลางของพุทธศาสนา การค้า และเอกสารราชการ

เหตุผลที่ญี่ปุ่นรักษา “สีสัน” ของตนเองไว้ได้

ญี่ปุ่นรับคำเลขจากจีน แต่ไม่ละทิ้งชุดพื้นถิ่น นี่ไม่ใช่แค่เรื่องความสะดวก แต่ยังเป็น “วิธีรู้สึกโลกผ่านภาษา” ด้วย

「みっつ」: ใกล้มือ ใกล้ชีวิตประจำวัน
「さん」: ชัดเจน เหมาะกับการคำนวณ

อักษรสามชุด—ฮิรางานะ คาตาคานะ คันจิ—ก็ช่วยรักษา “ชั้นภาษา” ต่าง ๆ ไว้

เคล็ดลับการเรียน

เลขเล็กถึงสิบ: ใช้ 「〜つ」 ในบทสนทนา
เมื่อต้องมีหน่วย: จีน‑ญี่ปุ่น + ลักษณนาม (เช่น 「さんぼん」「にじゅっぷん」)
คน: 「ひとり」「ふたり」 เป็นกรณีพิเศษ ตั้งแต่สามใช้ 「〜にん」
เลข 4 และ 7: ในชีวิตประจำวัน ใช้ 「よん」「なな」 แล้วสบายใจ

สรุป

ภาษาญี่ปุ่นมีสองระบบอยู่ร่วมกัน
ชุดพื้นถิ่นให้คุณค่าด้านความรู้สึกและวัฒนธรรม ชุดจีน‑ญี่ปุ่นให้โครงสร้างและประสิทธิภาพ
หลายภาษาในเอเชียมีรากจากจีนร่วมกัน แต่ญี่ปุ่นผสมผสานในแบบของตนเอง
คำที่ยังคงอยู่ แม้ดูไม่สะดวก ก็หล่อหลอมอัตลักษณ์วัฒนธรรมได้

📝 คำศัพท์

「和語（わご）」: คำพื้นถิ่นของภาษาญี่ปุ่น
「漢語（かんご）」: คำจากจีนในภาษาญี่ปุ่น
「数詞（すうし）」: คำที่แสดงจำนวน
「助数詞（じょすうし）」: ลักษณนามที่ใช้ประกบตัวเลข
「十進法（じっしんほう）」: ระบบฐานสิบ
「漢越語（かんえつご）」: คำจีน-เวียดนามในภาษาเวียดนาม